ایران، کشوری با منابع عظیم انرژی طبیعی، با چالشی متناقض به نام عدم تعادل انرژی روبرو است. با وجود اینکه یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان نفت و گاز طبیعی در جهان است، کشور در مدیریت، مصرف و توزیع انرژی با ناکارآمدی‌هایی مواجه است (آژانس بین‌المللی انرژی، 2021).

این عدم تعادل نه تنها توسعه پایدار را متوقف کرده بلکه منجر به تخریب محیط زیست و ناکارآمدی اقتصادی شده است، به گونه ای که تنها در سال 1402 حدود 6 میلیارد دلار صنایع بزرگ کشور بابت ناترازی زیان دیده یا عدم النفع داشته اند. همه این موارد نیاز فوری به اصلاحات در سیاست‌گذاری انرژی و استراتژی‌های سرمایه‌گذاری را برجسته می‌کند.

برای بررسی مسائل پیچیده مثل ناترازی انرژی، رویکرد پویایی سیستم به دلیل قابلیتش برای مدل کردن حلقه های بازخوردی، تاخیرهای زمانی، تعاملات بین اجزای مختلف سیستم و قابلیت شبیه سازی های بلند مدت، بررسی سناریوهای مختلف و آزمون سیاست های مختلف رویکرد مناسبی می باشد. لذا در این پژوهش با بهره گیری از رویکرد پویایی سیستم تلاش می‌شود تا به مساله ناترازی انرژی در ایران پرداخته شود .

 در این بخش ما ابتدا واژگان کلیدی و پرکاربرد در این پژوهش را تعریف می‌کنیم. در ادامه نگاهی به روند تاریخی تغییرات داده‌های حوزه انرژی خواهیم انداخت ؛ پس از آن ذینفعان و سیاست‌های موجود را بررسی خواهیم کرد و در نهایت فرضیات و ویژگی‌های ساختاری مدل را تبیین خواهیم کرد.